Door Willem Altena

De elfde van de eerste maand in het nieuwe jaar 2026 is er eentje geworden om in te lijsten. Een schitterend schaatsfeest, op een zonnige zondag, die op de drukste momenten het aantal van duizend bezoekers overschreed. Van heel jong tot kranig oud vermaakten de winterliefhebbers zich op de schaatsvloer van de Dicky van der Werf IJsbaan opperbest.

Geen enkele wanklank, alleen maar lovende kritieken. Die pluim op de ijsmuts van de vrijwilligers en bestuursleden van IJsklub Sneek 1871 was ook meer dan terecht. Alle moeite is er gedaan om het ijs te preparen, onder andere door extra water uit De Swette in te laten, zodat al voor koffietijd de baan voor het publiek open werd gesteld. Door de vermenging met de sneeuw was de ijspiste weliswaar niet overal honderd procent, maar over het algemeen viel er prima op te rijden. De lol vergoedde veel.

’Wat in winterwille’, ’Iedereen is vrolijk, wat is dat toch heerlijk om te zien’, ‘Je kan hier naar de wc! En die is nog super schoon ook’, ’Huh?, is de toegang gratis? Echt?’, ’Dat ik an ut loket un paar kienderskaatskes te leen kreeg, fon ik grandioos’, ‘Chocolademelk met een stuk koek erbij voor een euro! Kom daar tegenwoordig nog ’s om…’.

De mensen van onze ijsvereniging, herkenbaar aan de gekleurde hesjes en werkpakken, hoorden de opmerkingen over hun geleverde service met plezier aan. ,,Dêr doën we ut foor”, lieten ijsmeesters Jelle Plantinga en Pé Nota breed grijnzend weten. Zij maken deel uit van de harde kern van een handjevol vrijwilligers die het hele jaar door bijna elke week wel een dagdeel op en rond het ijsbaanterrein te vinden is.

Onderhoud aan hekken, overlopen, doorlaten, materiaal, materieel, verven en schoonhouden van het clubgebouw. Er is altijd wel wat te doen. Het kan dus zomaar gebeuren dat op een hete zomerdag de motor van een sneeuwschuiver ‘kort anne praat‘ wordt gehouden.

Dat geregelde onderhoud kwam nu goed van pas, want er lag een dik pak sneeuw. Met de speciale sneeuwblazer kon de verse clubsecretaris Rob Nota een deel van het verharde (parkeer)terrein voor het gebouw toegankelijk maken. ,,Je hope niet dat ut noadech is, mar as ambulance-meensen bij ut ies komme mutte, dan kenne se nou hun gang gaan’’, verzekerde hij.

Gelukkig viel het, in elk geval overdag, mee met de blessures van de rijders. Een enkele pijnlijke knie of heup. Een snee in een vinger of elders kon met pleisters uit de kit van de EHBO ter plekke worden gedicht. In de avond kwam een jonge vrouw lelijk ten val, waarbij zij haar linkerpols op liefst drie plaatsen brak. Vrijwilligers van de ijsclub brachten haar in de auto over naar het Antonius Ziekenhuis.

In die avonduren, zo tegen zevenen, was de baan weer aardig volgestroomd met (oudere) schaatsliefhebbers, nadat het rond etenstijd een poosje wat rustiger was geweest. Toen waren ook de (nieuwe) lichten in de masten op de baan aangegaan. Tot dat moment hadden alle bezoekers, lid of niet, vrij entree. Als de verlichting brandt, moeten bezoekers een kaartje betalen, zo is al jaar en dag de verenigingsregel. Wie lid is, mag zo doorlopen. Heel wat niet-leden, zo’n tachtig in totaal, meldden zich deze dag alsnog aan.

Een leuk feitje was dat moeder Rixt Jansen uit Scharnegoutum de verloren schaatsmuts van haar zoon weer terugkreeg. Hij was zijn warme hoofddeksels op de ‘kop’ af twee jaar geleden kwijtgeraakt, toen onze baan op precies dezelfde datum voor de laatste keer open was. De ijsclub vond de fraaie muts en had hem al die tijd bewaard. Rixt was maar wat blij en wilde een leuke donatie doen.

Daar was niks op tegen. De ijsclub spaart voor een weerstation – ze doet het tot dusver met natte vingers en een klassieke barometer van hout – die door moderne metertjes en dergelijke op het dak van het gebouw elk moment de actuele informatie kan weergeven.

Bij het drukbeklante loket voor koek-en-zopie stond een oranje bus waarin, naast mem Rixt, heel wat gulle gevers een muntstuk (en soms zelfs een geldbiljet) deponeerden. De eerste euro kwam van Marit Nota, het driejarige dochtertje van de secretaris.

Wie weet, kan de vrijwilligersgroep het komende voorjaar de gewenste apparatuur al aanschaffen en installeren. Per slot van rekening: meten is weten! En nu maar hopen op nog zo’n mooi schaatsfestijn deze winter. Want al dooit het nu, het kan ook zomaar weer stevig gaan kan vriezen. IJsclub Sneek is er ook dan klaar voor!

We zijn super blij, de ijsbaan is vandaag open. Iedereen vanaf nu welkom. We zijn bezig de koek en zopie te regelen, maar er kan geschaatst worden

Door Willem Altena

De sneeuw heeft op de ijsbaan roet in het eten gegooid. Aan het witte goedje, een zusje van bevroren water, hebben ijsmeesters een broertje dood. Op de Dicky van der Werf IJsbaan is in het clubgebouw van IJsklub Sneek 1871 op hoog niveau overleg gevoerd over de juiste aanpak. Hoe krijg je zo rap mogelijk weer een strak ijsvloertje? Het komende weekeinde gaat het dik vriezen. Haast is geboden! De beste werkwijze is: helpers weg. laat de natuur maar lekker zijn gang gaan. Een warme regenbui en temperaturen boven nul zijn de ideale ingrediënten voor het wegwerken van de sneeuw. Eronder ligt overigens nauwelijks ijs meer. Dat is op de meeste plaatsen door broei onder de toplaag weggesmolten.

Zo laten betekent voor de korte termijn dat er een niet al te beste sneeuwijsvloer zal ontstaan. Daar is wel op te schaatsen, maar lekker glijden en zwieren zijn dan moeilijk. Goede raad is duur. De baanvrijwilligers, onder leiding van ijsmeester Jelle Plantinga, hebben na ampele overwegingen besloten een stevige scheut water extra op de baan te doen. Plantinga en Pé Nota kweten zich van die taak. Eerst til je de zware stalen deksel van de diepe waterput. Vervolgens moet je met een supersleutel de kraan in de buis tussen het naastgelegen kanaal De Swette en de lagere ijsbaan opendraaien. Het ijskoude water spuit met behoorlijk wat kracht tegen een speciaal stootbord en verspreidt zich dan steeds verder over het terrein. Na een dag en een nacht is er voldoende water over de ijsakker gestroomd.Volgens lang geldende ijswetten is deze methode trikkie bizniz. ,,It is de fraach oft it nije iis goed fêst friest op de ûnderlaach”, zegt Plantinga. ,,We moatte der mar it bêste fan hoopje. Neat dwaan is ek eins gjin opsje”. Het is duidelijk: de mannen doen hun uiterste best. Maar Moeder Natuur blijft de baas. Die kan zomaar met opnieuw een ‘bats’ sneeuw het aanvriesproces in de war schoppen.Dat zou jammer zijn voor schaatsend Sneek, zowel jong als oud, dat immers supergraag dit wintertje hier op scherp geslepen ijzers een gezellig baantje zou willen trekken. En, zoals bekend: dat kan overdag gratis en voor niets – alleen de koek en zopie kosten geld.In de namiddag en avonduren, als de lichten in de elektriciteitsmasten aangaan, moeten de bezoekers bij de kassa hun beurs trekken. Ben je lid dan mag je zonder te betalen doorlopen en je doorlopers vanaf de bekende houten banken langs de baan onderbinden. Nou, spannend. Wordt vervolgd…

Door Willem Altena
‘Doët íe ut nog? Oanze ferlichting oppe iesbaan?’ Het is net als met kerstboomlampjes. Zodra je de doos van zolder hebt gehaald, eerst even checken: de stekker in het stopcontact en… ja, hoor, alom licht! De nieuwe lampen in de hoge masten rondom de Dicky van der Werf IJsbaan aan de Leeuwarderweg, vorig jaar pas aangeschaft, mogen dan wel heel wat groter zijn, het blijft net zo spannend.

Vlak voor het begin van de jaarvergadering van IJsklup Sneek 1871, woensdagavond 10 december, werd de switch in het gebouw omgezet én – zie daar – baadde de baan vervolgens volop in het licht. Sinds enkele weken biedt het schaatscomplex een heel ander aanzien. Het (kort gemaaide) grasveld is onderwater gezet. Overal staat nu zo’n vijftien centimeter Swettewetter. Dat moet natuurlijk deze winter keihard ijs worden.

Tijdens de bijeenkomst van de vergaderende (bestuurs)leden leek het daar in de verste verte niet op. Koning Winter schijnt nog niet van plan de poolcirkel te verlaten en de goedgemutste Kerstman achterna te reizen. Maar wat niet is, gaat wis en waarachtig komen…
De Sneker ijsbaanvrijwilligers hebben alles tot in de puntjes voorbereid, liet chef techniek Jelle Plantinga de aanwezigen tot hun genoegen weten. Het rollend en glijdend materieel is in puike conditie. ,,Alles loopt gesmeerd”, aldus de ervaren ijsmeester Plantinga. Ook de pompinstallatie, aan- en afvoerbuizen, drainagesysteem, putten en andere waterloopkundige onderdelen zijn dubbel gecontroleerd en werken naar behoren.
Het bestuur, met aan boord de nieuwe secretaris Rob Nota, kon melden dat de vereniging er financieel – onder andere door de lagere stroomkosten – redelijk gezond voor staat, dat ze ruim vierhonderd leden telt, dat dezen binnenkort thuis hun lidmaatschapskaart (van een tientje per jaar) in de bus krijgen, dat de clubhuisklok voortaan het hele jaar door de wintertijd (dus ook zomerdag!) aangeeft en dat de vrijwilligers gaan sparen voor een elektronisch weerstation.
Ook plezierig om te horen, was dat de ijsclub weer is ingeloot voor de onvolprezen sponsorclubactie van supermarktconcern Poiesz. Die begint 8 februari en sluit op 4 april. Net als vorige jaren is onze vereniging tijdens deze muntjesspaarweken in de vestiging aan de Jancko Douwemastraat te vinden. Laatste bestuursmededeling: de ijsclub houdt haar nieuwjaarsreceptie in het ijsbaangebouw op 11 januari, aanvang 16.00 uur. Alle leden zijn van harte welkom. In verband met de sneeuwige omstandigheden zal de nieuwjaarsreceptie op een nader te bepalen datum plaatsvinden.

Na Sinterklaas is nu het wachten op de komst van Thialf. De goedgeefse Goedheiligman, de afgelopen maanden goed op stoom gekomen in zonnig Spanje, arriveert over zee. Koning Winter verplaatst zich door de lucht. Van zijn aankomst vanaf de Noordpoolkap zijn we minder zeker. Maar áls hij onze breedtegraad bereikt, is in elk geval de IJsclub Sneek er klaar voor.
De ouwe, getrouwe vrijwilligersploeg van de 154-jarige vereniging heeft deze week het kille boezemwater van het naastgelegen kanaal De Swette op de ruime ijsbaan aan de Leeuwarderweg laten stromen. Vice-voorzitter Klaas de Jong had de vererende taak om de kraan in de dikke aanvoerbuis open te draaien.
Na een paar dagen staat op het lager liggende terrein overal ongeveer 15 centimeter water. Geen enkele grasspriet piept dan meer boven het water uit. Vlak voor het onderwater zetten zorgde de Scharnegoutumer boer Michiel de Boer er door een laatste maaibeurt voor, dat de baan er strak als een biljartlaken bij lag.
De veldmuizen begonnen hem toen al te knijpen. Die zagen de ‘bui’ aankomen en verlieten als ratten het schip. Maar niet minder slim zijn de zeemeeuwen (tegenwoordig eerder ‘meer’meeuwen) die hun vluchtbewegingen, dobberend op het wassende water, op de voet volgen. Regelmatig verdwijnt een grijze muis in hun hapgrage snavels.
En nu maar wachten op transportkou uit het noordoosten. Wie weet, kan de baan net als vorig winterseizoen open. Toen bleef het bij anderhalve dag; misschien beleven we de komende maanden een langere schaatspretperiode. De ijsclubmensen staan in de startblokken. De (hete) chocolademelk, (warme) worst en zoete koek zijn ingeslagen. Ook de nieuwe baanverlichting en de muziekinstallatie zijn inmiddels positief getest.
Zoals jong en oud in Sneek weet, is het bij de Dicky van der Werf IJsbaan overdag vrij entree. Wanneer de ijsmeesters bij de eerste avondschemering de baanlampen ontsteken, gaat de kassa pas open. Leden hebben ook daarna gratis toegang. De club juicht het overigens van harte toe dat niet-leden zich ook overdag voor een jaarabonnement van slechts een tientje aanmelden. Die mogen zelfs daarvoor het verwarmde clubgebouw binnengaan en naar keuze iets uit het koek-en-zopie assortiment nuttigen!